Nghe là một trong 4 kỹ năng cần thiết khi học tiếng Anh. Vậy bạn đã biết làm thế nào để cải thiện trình độ nghe hiểu chưa? Hãy cùng The IELTS Workshop tìm hiểu về phương pháp luyện nghe chuyên sâu – Extensive Listening và cách áp dụng nhé!
1. Extensive listening là gì?
Khi làm các bài kiểm tra kỹ năng nghe trong các kì thi tiếng Anh như IELTS, thông thường sẽ xuất hiện các “thông tin nhiễu”. Song, bên cạnh phương pháp Intensive Listening sẽ giúp bạn luôn tập trung cao độ để có thể hoàn thành phần thi, Extensive Listening (tạm dịch là “nghe rộng”) là hoạt động nghe có phần thoải mới hơn.
Được phát triển dựa trên phương pháp Extensive Reading (Đọc rộng) đã ghi nhận những hiệu quả rõ rệt, nghe rộng là phương pháp nghe trong một thời lượng lớn và liên tục trong một khoảng thời gian dài.
Các nguyên tắc cơ bản của phương pháp Extensive listening bao gồm:
- Đúng với trình độ: Người học phải hiểu được phần lớn nội dung của bài nghe mà không cần phải đoán, hỏi, nghe lại hay dừng lại để tra cứu.
- Cảm giác thư giãn, giải trí: Chủ đề của bài nghe thường phải khiến người học cảm thấy yêu thích, hứng thú.
- Không đòi hỏi, bắt buộc quá cao: Không có các hoạt động kiểm tra mức độ nhớ, hiểu các thông tin chi tiết trong bài.
Khác với phương pháp Intensive Listening, phương pháp này hoàn toàn không giới hạn về nguồn tài liệu, nội dung hay thời lượng mỗi bài nghe. Thế nhưng, yêu cầu bắt buộc là đòi hỏi người nghe phải thực hiện với thời lượng lớn, thường xuyên, và liên tục.
2. Extensive listening phù hợp với ai?
Khi luyện nghe, bạn cần biết trình độ của mình ở đâu và sẵn sàng dành bao nhiêu thời gian cho luyện tập. Các phương pháp nghe sâu phù hợp hơn với những người mới tập. Nghe mở rộng là lựa chọn ưa thích của những người có khả năng nghe tốt hơn, trình độ B1 (từ 4.0 IELTS) trở lên.
Khi bạn đã có thể nghe CNN, BBC, Youtube bằng tiếng Anh và hiểu 70-80% mà không cần quá nỗ lực, “extensive listening” – phương pháp nghe rộng sẽ phù hợp hơn với bạn. Cách này đặc biệt quan trọng với những bạn chuẩn bị tới sống, làm việc ở nước nói tiếng Anh.
3. Lợi ích khi sử dụng phương pháp nghe chuyên sâu Extensive Listening
Phương pháp Nghe rộng (Extensive Listening) mang lại những tác động tích cực và lâu dài đối với tư duy ngôn ngữ của người học thông qua 3 lợi ích sau đây:
3.1. Nâng cao khả năng nhận diện từ và nghe hiểu
Việc duy trì thói quen nghe rộng giúp tai và não bộ của bạn dần thích nghi với tiếng Anh thực tế:
- Làm quen với ngôn ngữ nói tự nhiên: Giúp người học quen thuộc với các hiện tượng biến âm, nối âm, nuốt âm và nhịp điệu nói của người bản xứ. Điều này sẽ giúp xác định được điểm bắt đầu và kết thúc của mỗi từ trong tổng thể một đoạn hội thoại.
- Hạn chế thói quen dịch nhẩm: Tần suất tiếp xúc âm thanh liên tục buộc não bộ liên kết trực tiếp âm thanh nghe được với ý nghĩa của từ, thay vì phải dừng lại để dịch nghĩa sang tiếng Việt.
- Bắt kịp nhiều tốc độ nói: Tai của bạn sẽ dần thích nghi với nhiều tốc độ nói khác nhau, từ đó cải thiện đáng kể tốc độ xử lý thông tin tổng thể
3.2. Tích lũy kiến thức nền và ngôn ngữ tự nhiên
Khi nghe nhiều và liên tục trong một khoảng thời gian dài, bạn sẽ tiếp thu được lượng lớn kiến thức ngôn ngữ (về từ vựng và ngữ pháp) để xử lý các thông tin trong các bài nghe sau này.
Bên cạnh đó, tài liệu nghe chuyên sâu Extensive listening sẽ cung cấp những thông tin về cảm xúc, ngữ âm, thái độ khi sử dụng một từ hoặc 1 cấu trúc nhất định. Vì vậy bạn có thể học hỏi các điều này để quá trình giao tiếp của mình được trôi chảy, tự tin hơn.
3.3. Tăng động lực học tập và giảm căng thẳng
Tâm lý e ngại và lo lắng khi làm bài nghe là rào cản phổ biến, và nghe rộng là giải pháp khắc phục hiệu quả:
- Quá trình nghe không áp lực: Do không bắt buộc phải hoàn thành các bài tập kiểm tra chi tiết, quá trình luyện nghe trở nên thư giãn và nhẹ nhàng hơn. Bạn chỉ cần tập trung hiểu những thông tin chính mà mình quan tâm.
- Nội dung mang tính giải trí: Bạn được tự do lựa chọn tài liệu theo sở thích cá nhân, giúp duy trì thói quen luyện tai đều đặn mỗi ngày mà không bị nhàm chán.
- Bổ trợ tích cực cho các kỹ năng khác: Khi tâm lý thoải mái và vốn từ tăng lên, sự tự tin của người học sẽ cải thiện rõ rệt, tạo đòn bẩy cho cả kỹ năng Nói (Speaking) và Viết (Writing)
4. Cách rèn luyện Extensive Listening
Bạn có thể rèn luyện Extensive Listening vào bất kỳ thời gian rảnh theo các bước sau:
Bước 1: Chọn tài liệu nghe
Tiêu chí lựa chọn nguồn nghe:
Khi lựa chọn nguồn tài liệu, người đọc cần đảm bảo mình hiểu được toàn bộ nội dung bài nghe mà không cần dừng hay tua lại. Đồng thời, đó cũng là chủ đề mà người nghe yêu thích.
- Độ hiểu biết cao: Bạn cần đảm bảo mình hiểu được khoảng 80% – 90% nội dung chính của bài nói ngay trong lần nghe đầu tiên mà không cần liên tục bấm dừng (pause), tua lại hay tra cứu từ điển.
- Chủ đề yêu thích: Hãy chọn các chủ đề gắn liền với sở thích cá nhân (như công nghệ, phim ảnh, đời sống, khoa học vũ trụ,…) để việc luyện nghe giống như một hoạt động giải trí tự nhiên.
- Thời lượng phù hợp: Nên ưu tiên các bài nghe có độ dài vừa phải (khoảng 5 đến 15 phút) để tránh gây mệt mỏi cho não bộ và giúp duy trì sự tập trung tối đa.
Dưới đây là một số nguồn gợi ý miễn phí bạn có thể tham khảo:
- Podcast: ESL Podcast, 6 Minute English (BBC Learning English), Luke’s English Podcast, All Ears English, VOA Learning English…
- Video ngắn/dài (YouTube/TED): TED-Ed, TED Talks, các vlog chia sẻ về phong cách sống, du lịch, trải nghiệm văn hóa bản xứ hoặc các video review phim/sách…
- Audiobook và truyện kể: Storyline Online, các cuốn sách nói ngắn, truyện cổ tích tiếng Anh dễ hiểu hoặc tiểu thuyết dạng rút gọn (graded readers)…
Bạn có thể tham khảo thêm 5 Trang Web Luyện Nghe Tiếng Anh Theo Trình Độ.
Bước 2: Lựa chọn thời lượng nghe
Hiệu quả của phương pháp Nghe rộng (Extensive Listening) tỷ lệ thuận với tổng thời gian tai bạn được “tắm” trong ngôn ngữ. Để xây dựng thói quen bền vững và không bị quá tải, bạn nên thiết lập mục tiêu thời gian dựa trên trình độ hiện tại của mình:
| Trình độ hiện tại | Thời lượng tối thiểu | Cách phân bổ hàng ngày (Gợi ý) |
| Dưới trình độ B1 (IELTS dưới 4.0) | 1 giờ / tuần | ~10 – 15 phút / ngày |
| Từ trình độ B1 trở lên (IELTS 4.0+) | 3 giờ / tuần | ~25 – 30 phút / ngày |
Mẹo phân bổ thời gian hiệu quả:
- Tận dụng “thời gian chết” trong ngày: Thực hành nghe rộng khi đang làm những việc không đòi hỏi tư duy sâu như: dọn dẹp nhà cửa, tập thể dục, di chuyển trên đường hoặc chuẩn bị bữa ăn. Việc biến tiếng Anh thành âm thanh nền hàng ngày sẽ giúp bạn tích lũy thời lượng nghe một cách tự nhiên và bền vững nhất.
- Không cần nghe liên tục: Bạn không nhất thiết phải ngồi tập trung nghe suốt 30 phút. Hãy chia nhỏ thời gian thành các khoảng 10 – 15 phút mỗi lần.
Bước 3: Thực hành nghe Extensive Listening
Để thực hành nghe rộng đạt hiệu quả tốt nhất và giữ đúng tinh thần “nghe tự nhiên”, bạn cần nên lưu ý:
- Nghe liên tục không gián đoạn: Nghe từ đầu đến cuối, không dừng (pause) hay tua lại (rewind). Nếu bỏ lỡ vài câu, hãy tiếp tục nghe để giữ mạch phản xạ tự nhiên.
- Tập trung vào đại ý: Chú ý diễn biến câu chuyện và phần kết luận thay vì cố hiểu từng chi tiết nhỏ.
- Chú ý phát âm tự nhiên: Quan sát cách nhấn âm, nối âm và giảm âm của người nói để quen với tốc độ nói của người bản xứ.
- Không ghi chú hay tra từ vựng: Không ghi chép trong lúc nghe và không cố học từ mới khi chưa hiểu rõ ngữ cảnh chung.
5. Làm thế nào để xây dựng thói quen nghe rộng (Extensive Listening)
Để biến việc nghe rộng thành một phản xạ tự nhiên hàng ngày mà không tạo áp lực tâm lý cho bản thân, bạn có thể áp dụng các phương pháp đơn giản sau:
- Bắt đầu từ mục tiêu siêu nhỏ: Đừng ép bản thân phải nghe liên tục hàng giờ ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với mục tiêu cực kỳ dễ dàng, chỉ cần 5 – 10 phút mỗi ngày để não bộ thích nghi dần và không nảy sinh tâm lý ngại học.
- Ghép nối với các thói quen sẵn có: Tận dụng các khoảng thời gian trống khi làm việc tay chân không đòi hỏi tư duy sâu để bật tiếng Anh làm âm thanh nền. Bạn có thể nghe khi:
- Di chuyển trên đường đi học hoặc đi làm.
- Làm việc nhà (dọn dẹp, rửa bát, chuẩn bị bữa ăn).
- Tập thể dục hoặc đi bộ nhẹ nhàng.
- Tăng tính tiện lợi tối đa: Hãy luôn mang theo tai nghe bên mình. Bạn nên tải sẵn một vài tập podcast, video hoặc sách nói yêu thích về điện thoại để có thể nhấn nút nghe ngay bất cứ khi nào có thời gian rảnh rỗi.
- Ưu tiên nội dung mang tính giải trí: Hãy chọn các chủ đề gắn liền với sở thích cá nhân hơn là các bài thuyết trình học thuật nặng nề. Việc nghe tiếng Anh lúc này nên giống như một hình thức thư giãn sau giờ học tập và làm việc căng thẳng.
- Thường xuyên nghe lại một bài nghe, hoặc nghe nhiều bài cùng một chủ đề: Bạn có thể làm gia tăng tần suất tiếp xúc với cùng một từ vựng hay cấu trúc ngữ pháp; để từ đó tăng khả năng nhuần nhuyễn những cấu trúc đó.
Lưu ý, bạn có thể kiểm tra mức độ hiểu sau khi nghe
- Mặc dù bài kiểm tra nghe hiểu chi tiết là không bắt buộc. Nhưng người đọc vẫn có thể chủ động rèn luyện thông qua các hoạt động củng cố mức độ hiểu toàn bài. Các nguồn tài liệu nghe đa phần đi kèm các bài quiz nhỏ mà người học có thể làm.
- Ngoài ra, người học có thể thực hiện các hoạt động chủ động và đòi hỏi vận dụng kĩ năng cao hơn. Chẳng hạn như viết một bài tóm tắt nội dung bài nghe; review nội dung bài; thảo luận về nội dung bài đều có thể được áp dụng để người đọc hiểu sau hơn về nội dung.
Tạm kết
Trên là các thông tin về Extensive listening và cách áp dụng phương pháp nghe rộng vào các bài IELTS Listening. Hy vọng bạn có thể nắm được những kiến thức bổ ích, thú vị để có thể làm bài đạt kết quả cao trong các kỳ thi.
Để nắm vững hơn về bài thi IELTS Listening cũng như các phương pháp làm bài Listening đạt điểm cao, tham khảo ngay khóa học Junior của The IELTS Workshop.
